Lilia złotogłów Apolonii Ptak to kolejna, obok Ceny wolności Stanisława Kościelniaka i Harnasiowych dróg Bolesława Płaszcza, wartościowa publikacja dotycząca twórców i działaczy AK na terenie regionu podbabiogórskiego. W przeciwieństwie jednak do dwóch poprzednich książek, nie jest ona sumą indywidualnych i zbiorowych dokonań herosów wojennych spod Babiej Góry. Jej zamierzenia są zgoła odmienne. Autorka tworzy w niej portrety i zapisuje wspomnienia kilku przedstawicieli tamtego pokolenia (przywołani zostają kolejno: por. Mieczysław Janik-„Bela”, Józef Durek, Józef Kozak, Mieczysław Dańkowski, Jan Kasela, Tadeusz Morwa i Stanisław Kościelniak), nie koncentruje się tylko na samej ich działalności w czasie okupacji, ale również próbuje prześledzić ich dalsze, powojenne koleje losu, aż niemal do chwili obecnej. Z tej dosyć osobliwej relacji sędziwych już osób – bezpośrednich uczestników bądź bliskich świadków tworzenia zalążków polskiego państwa podziemnego na terenie Podhala – powstaje cenny zapisek ich wkładu w to dzieło oraz uderza autentyzm i szczerość życiowa tych ludzi. We wspomnieniach każdej z przywołanych osób pojawia się gorzka refleksja na temat ich powojennego życia: niemożność znalezienia i podjęcia właściwej pracy, nieustanna inwigilacja ze strony władz komunistycznych, ciągłe ucieczki oraz w niektórych przypadkach pobyty w więzieniach politycznych. Niewątpliwy tragizm i koszmar ich losu w piękny sposób kontrastuje z afirmacyjną postawą wobec życia, z ust bohaterów ani razu nie padają słowa skargi, ani nie ma też próby użalania się nad sobą. To prawdziwi herosi.

            Na uwagę zasługuje także sposób i forma narracji. Pretekstem do jej powstania są wspomnienia autorki na temat piękna i uroku podbabiogórskiej ziemi, które dostrzega nie tylko w walorach przyrodniczych, ale również w życiu i działaniu wybitnych jednostek. W poszukiwaniu tak pojętego przez siebie piękna, dociera zatem do domów garstki żyjących jeszcze działaczy AK i skłania ich do refleksji nad całością życia, wydobywa z ich pamięci najbardziej bolesne i burzliwe doświadczenia. Pozwala swoim rozmówcom mówić w sposób prosty, nie zwraca uwagi na chronologię, lecz koncentruje się na prawdzie psychologicznej.

            W bieżącym roku przypada 70. rocznica powstania polskiego państwa podziemnego. Książka Lilia złotogłów nawiązuje do tamtych wydarzeń. Warto więc sięgnąć po nią
i przypomnieć sobie wkład mieszkańców naszego regionu w tamto dzieło.